Văn hóa

Đầu Xuân, về Đông Môn nghe ca trù

15:40 - 21/01/2020
Làng Đông Môn (xã Hòa Bình, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng) được biết đến như cái nôi của ca trù vùng duyên hải Bắc Bộ. Nơi đây không chỉ có Phủ Từ thờ tổ nghề ca trù mà còn từng là một giáo phường ca trù lớn trong vùng với những kép đàn, đào nương nổi tiếng.

CLB ca trù Đông Môn sinh hoạt vào chiều thứ 7 hàng tuần tại Đình Đông Môn 

Giữa sân đình Đông Môn, bên gốc đa cổ thụ, nhịp phách hòa quyện cùng tiếng đàn trầm bổng và giọng hát ngân nga của những ca nương “nhí” càng tô điểm thêm vẻ đẹp của làng quê Bắc Bộ. Nhiều năm qua, Câu lạc bộ ca trù ở làng Đông Môn (xã Hòa Bình, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng) đã phát hiện và đào tạo được hàng chục ca nương thành danh và khơi lên ngọn lửa đam mê, tình yêu ca trù trong thế hệ trẻ của làng. 

Bé Đỗ Thị Yến, học sinh trường Tiểu học Hòa Bình 2 luôn mong chờ đến chiều thứ 7 hàng tuần để được đến đình làng học hát ca trù.

“Con sinh hoạt ở đây được 3 tháng, con đã biết gõ phách và hát những câu hát đơn giản. Con rất thích nghe hát ca trù. Con đã được ông bà của con nói về lịch sử ca trù của làng Đông Môn và con muốn tiếp nối truyền thống ca trù này.” – ca nương nhí Đỗ Thị Yến cho biết. 

Những thành viên nhí trong câu lạc bộ ca trù Đông Môn, những người sẽ gìn giữ và tiếp nối truyền thống của ông cha 

Ca trù xuất hiện ở Đông Môn từ cách đây hơn 200 năm. Sử sách ghi lại rằng, người đưa ca trù về Đông Môn là cụ Tô Tiến, trùm phường của một giáo phường ca trù ở Kinh Môn (Hải Dương). Mong muốn phát triển nghệ thuật ca trù ở Đông Môn nên cụ đã xin phép các giáo phường ca trù lớn, đưa chân nhang của nhị vị thánh sư Ca Công là Đinh Dự đại vương và Mãn Đường Hoa công chúa, 2 vị tổ nghề ca trù, về thờ tại Phủ từ làng Đông  Môn và đào tạo nên nhiều kép đàn, đào nương giỏi của vùng.

Những năm 40 của thế kỷ trước, ca trù rất hưng thịnh tại Đông Môn với hàng chục giáo phường do các gia đình, dòng họ tự thành lập. Kép đàn Tô Văn Tuyên, người vừa đạt giải thưởng “Kép đàn tài năng” trong Cuộc thi Ca trù toàn quốc năm 2018, hậu duệ của cụ Tô Tiến chia sẻ về những năm tháng hoàng kim của nghệ thuật ca trù.  

“Ngày xưa, người Đông Môn nhà nào cũng cho con cái đi học hát ca trù, kiếm sống bằng nghề hát ca trù. Đi đến đầu làng đã nghe tiếng đàn, tiếng phách lách cách. Những nghệ nhân ở Đông Môn đã từng đi nhiều nơi để mở những ca quán lớn, như: cụ Chín đã từng vào Sài Gòn, lên Hà Nội… và có rất nhiều nghệ nhân có giọng hát hay, đàn giỏi.” – kép đàn Tô Văn Tuyên chia sẻ.

Đất nước có chiến tranh, người dân làng Đông Môn tạm gác tình yêu ca trù để cùng nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu, vừa sản xuất. Đến khoảng năm 1992-1993, nghệ thuật ca trù dần được khôi phục. Những nghệ nhân có công hồi sinh ca trù ở Đông Môn như cụ Tô Nghị, Tô Thị Chè, Nguyễn Thị Chín, Trần Trọng Quế, Trần Bá Sự… đa phần đã về với tổ tiên, nhưng hôm nay lớp lớp ca nương, kép đàn vẫn bừng cháy đam mê và tâm huyết với nghệ thuật truyền thống của quê hương. 

Vào ngày giỗ của nhị vị Ca Công hay những ngày lễ Tết, đầu Xuân, ca trù vẫn được diễn xướng với những nghi lễ truyền thống tại sân đình Đông Môn. Ca trù cũng được biểu diễn trong những sinh hoạt cộng đồng của người dân Đông Môn và cả trong trường học. 

Lớp lớp ca nương, kép đàn của Đông Môn vẫn bừng cháy đam mê và tâm huyết với nghệ thuật truyền thống của quê hương

Trong những kỳ liên hoan ca trù toàn quốc hay khu vực, câu lạc bộ ca trù Đông Môn luôn dành được những giải thưởng cao. Thế nhưng tâm huyết, mong muốn của những nghệ nhân, những đào nương, kép đàn của Đông Môn là ca trù không chỉ “sống lại” mà thực sự phát triển ở Đông Môn. 

Ca nương Phạm Thị Liên trăn trở: “Ca trù là bộ môn nghệ thuật truyền thống của người Đông Môn, từ trong nhận thức sâu thẳm của người Đông Môn luôn có ý thức giữ gìn. Thế nhưng, nghệ thuật này rất kén người nghe, kén người học nên phần nào chưa thực sự phát triển tốt được, mới ở mức độ bảo tồn thôi. Tôi vô cùng mong muốn có cơ chế, sự quan tâm ở mức độ phù hợp để các nghệ nhân yên tâm giữ nghề, giữ lửa cho làng”. 

Ca trù trường tồn trên mảnh đất Đông Môn không phải chỉ bởi nó đã ngấm vào máu thịt của con người nơi đây mà đã trở thành một thành tố văn hóa quan trọng của vùng đất này. Ca trù không chỉ chứa đựng những đặc điểm, tư duy, thẩm mỹ của người dân Đông Môn mà còn góp phần hình thành nhân cách con người, nhân lên những nét đẹp trong tâm hồn của con người nơi đây.

Thanh Nga/ VOV Đông Bắc

Tỉnh thành Hải Phòng

TP. Hải Phòng
Thành phố Cảng Hải Phòng từ lâu đã là một trung tâm du lịch lớn của phía bắc.

Điểm đến Hải Phòng

Về làng hoa Đồng Dụ ngắm cây hải đường cổ thụ hơn trăm tuổi
Theo ông Nguyễn Sinh Súy, chủ nhân của cây hải đường nổi tiếng hàng năm vẫn thu hút người dân đến chiêm ngưỡng, thì từ khi ông...
Chùa Tháp Tường Long - Rồng Vàng Trên Đỉnh Long Sơn
Hải Phòng vốn nổi tiếng với những bãi biển trong xanh và phong cảnh hữu tình. Nhưng ít người biết rằng trên đỉnh Long Sơn (phường...
Độc đáo Tháp cổ nghìn năm tuổi trên đỉnh núi Ngọc
Nằm trên đỉnh núi Ngọc Sơn, ngọn núi đầu tiên của dãy núi Cửu Long thuộc phường Ngọc Xuyên, quận Đồ Sơn, TP Hải Phòng, Tháp Tường...
Độc đáo tòa tháp thời Lý cùng những cổ vật nghìn năm tuổi ở Hải Phòng
Được phát hiện từ những năm 1978, sau hơn 40 năm lưu giữ, nay tòa tháp thời Lý ở Đồ Sơn (Hải Phòng) được mô phỏng, phục dựng cùng...
Ngôi Chùa hơn 300 tuổi ở Hải Phòng được trao chứng nhận “Ngôi Chùa Xanh”
Theo nghiên cứu của các nhà sử học, rất có thể chùa ra đời vào khoảng chừng 300 năm trước đây và dòng họ Lê Văn trong làng Hà...
Đền Tá Lan
Đền Tá Lan thuộc làng Tả Quan, xã Dương Quan (Thủy Nguyên) là công trình kiến trúc có lịch sử xây dựng từ khá lâu đời. Đền thờ...
Khu di tích Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: Điểm du lịch văn hóa đất Cảng
Khu di tích Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - một quần thể rộng gần 13 ha gồm 9 hạng mục, là một điểm du lịch văn hoá tâm linh đặc...
Mê mẩn với vẻ đẹp Cát Bà nhìn từ trên cao
Được ví như viên ngọc xanh giữa vịnh Bắc Bộ, Cát Bà vẫn giữ được vẻ đẹp hoang sơ hiếm thấy.
Đẹp như mơ đảo Nam Cát, Cát Bà, Hải Phòng
Khi bình minh lên hay hoàng hôn vụt tắt, không gian của đảo Nam Cát nằm trên vịnh Lan Hạ, quần đảo Cát Bà hiện ra đẹp như một bức...
Trạm Khí tượng Hải văn Hòn Dấu - mắt ngọc của Tổ Quốc
Đảo Hòn Dấu (còn được gọi là đảo Dấu) thuộc quận Đồ Sơn, Hải Phòng. Ở đây có khu rừng nguyên sinh với nhiều loại cổ thụ trăm năm...
Nhà hát thành phố Hải Phòng
Nhà hát thành phố Hải Phòng được xây dựng năm 1904, là 1 trong ba nhà hát Lớn được xây dựng theo kiến trúc Pháp tại Việt...
Làng chài Cái Bèo
Làng nổi lớn nhất cả nước hút khách nhờ vẻ đẹp độc đáo trong cuộc sống của ngư dân làng chài.
Đảo Cát Bà
Đảo Cát Bà là viên ngọc xanh tuyệt đẹp giữa biển ẩn chứa nhiều điều hấp dẫn.

Ẩm thực Hải Phòng Xem thêm

Tết Canh Tý, về thăm làng ăn thịt chuột Tú Đôi, Hải Phòng
Làng Tú Đôi (Kiến Quốc, Kiến Thụy, Hải Phòng) vốn nổi tiếng với nhiều quái sản, trong đó không thể không kể đến món thịt...
Bún tôm, sam biển lạ miệng khi đến vùng biển Cát Bà
Hòn đảo xinh đẹp không chỉ sở hữu bờ biển đẹp, cảnh quan thiên nhiên đa dạng mà còn là thiên đường ẩm thực với nhiều món ăn ngon...
Mùa rươi – những món ngon từ rươi hấp dẫn thực khách khi heo may về
“Tháng 9 đôi mươi, tháng 10 mồng 5”, đó là câu nói cửa miệng của những người dân vùng rươi Hải Phòng, Hải Dương, Thanh Hoá. Ý...
Món ăn ngon ngất ngây không thể bỏ lỡ khi ghé thăm Hải Phòng
Nếu có dịp ghé qua thành phố hoa phượng đỏ Hải Phòng, bạn nên dành thời gian thưởng thức những món ăn giản dị, nhưng mang nét đặc...
Bánh đa cua Hải Phòng - món quà từ biển cả
Có lẽ không quá lời khi nói rằng, bánh đa cua chính là món ăn đặc trưng, chứa đựng những gì tinh túy nhất của thành phố biển Hải...
Pate Hải Phòng - Hương vị vùng Đất Cảng
Pate là món ẩm thực đường phố nổi tiếng của thành phố cảng, với hương vị thơm ngon, béo ngậy, vô cùng hấp dẫn.
Dừa dầm - Món ngon đường phố Hải Phòng
Món ẩm thực đường phố Hải Phòng vốn rất giản dị, nhưng từng "gây bão" cộng đồng mạng với vị thơm ngon khác biệt.
Thành phố Cảng có ốc siêu ngon
Đến Hải Phòng, một trong những món đầu tiên phải đi ăn là ốc. Không ở đâu ốc lại đa dạng và rẻ như Hải Phòng.
Bánh mì cay - đặc sản phố Cảng
Nhắc đến ẩm thực Hải Phòng, không thể bỏ qua món bánh mì cay. Món ăn này ở đất cảng cũng nổi danh như phở Hà Nội, hủ tiếu Sài...

Trải nghiệm Hải Phòng Xem thêm

Vườn quốc gia Cát Bà, Hải Phòng: Tuyệt phẩm khi vào thu
Khi cái nắng không còn oi ả, tiết trời dịu nhẹ cũng là lúc Vườn quốc gia Cát Bà, Hải Phòng chiều lòng du khách với những điểm...
Đến Bạch Đằng Giang để tìm về lịch sử
Khu di tích Bạch Đằng Giang là một địa danh lịch sử đặc biệt nằm trên thế đất tựa sơn, phía trước có thiên nhiên hùng vĩ là sông,...
Ngắm nhìn những thời khắc trong ngày trên vịnh Lan Hạ
Vịnh Lan Hạ nằm ở phía Đông đảo Cát Bà, Hải Phòng, trông ra cửa Vạn, liền kề vịnh Hạ Long. Đây là một vùng vịnh êm ả hình vòng...
Trải nghiệm thú vị trên hòn đảo Ngọc
Cách trung tâm TP Hải Phòng khoảng 30 km, ở độ cao 70 m so với mực nước biển, men theo con đường độc đạo chạy ven biển và xuyên...

Cẩm nang du lịch Hải Phòng Xem thêm

Thót tim những điểm sống “ảo” đánh đu với tử thần ở Việt Nam
Nhiều điểm “sống ảo” được du khách yêu thích check-in nhưng lại nổi tiếng bởi sự mạo hiểm, cheo leo. Để cho ra đời một bức hình...
Khám phá Việt Hải – làng chài thơ mộng ít người biết ở đảo Cát Bà
So với các làng chài khác, Việt Hải có diện tích khá nhỏ - chỉ khoảng 141ha, với hơn 70 hộ dân sinh sống. Tuy nhiên, điểm độc đáo...
Khu trải nghiệm văn hóa truyền thống đền Mạc
Một địa điểm du lịch giáo dục trải nghiệm, kết hợp tìm hiểu văn hoá truyền thống được du khách yêu thích tại Hải Phòng.
5 địa điểm du lịch lý thú trên đảo Cát Bà
Chuyến du lịch đảo Cát Bà sẽ thực sự phong phú và lý thú hơn với những điểm đến hấp dẫn nhất trên đảo.
Những "Tuyệt tình cốc" hút hồn giới trẻ Việt
Không chỉ Đà Lạt, Lâm Đồng có Tuyệt tình cốc, mà Việt Nam còn rất nhiều nơi có hồ nước xanh lung linh, phù hợp cho các bạn trẻ...